تولید شیر شتر

  تولید شیر شتر
ترجمه وتألیف :
دکتر احسان مقدس
تاریخ تألیف : بهار 1378

 

   شیر شتر غذای اصلی ساکنین صحرا و بادیه را تشکیل می دهد که معمولاً به صورت تازه مصرف می گردد و می توان به شیر شتر به عنوان منبع خوبی برای تولید شیر اعتماد کرد و کمبود این فرآورده مهم دامی را مخصوصاً در مناطق خشک و کویری جبران نمود و قابل ذکر است که ملل آسیای میانه از دیر باز تا کنون در تغذیه خود متکی به شیر شتر بوده اند و بررسی های انجام شده نشان می دهد که شیر شتر چنانچه بهتر از شیر گاو در برخی موارد نباشد از آن بد تر نیست (جدول شماره 1) . تولید شیر به وسیله شتر به مراتب بهتر از تولید شیر توسط گاوهای مناطق خشک و کویری است و میزان تولید شیر در شتر و گاوهای مناطق کویری اصلاً قابل مقایسه نیست . ( همانطور که در جدول شماره 14آمده است ) شتر می تواند مقدار زیادی در حدود 4 تا 8 کیلوگرم در روز شیر دهد و این میزان در برخی اوقات از 12 تا 15 کیلوگرم در روز می رسد. در حالیکه گاوها همانطور که در جدول شماره (2) آمده است ،‌ قادر به تولید این مقدار شیر در شرایط آب و هوائی گرم و مراتع فقیر که غیر از درخچه ها و گیاهان سوزنی چیزی ندارد ،‌ نمی باشد و ثابت شده است که شتر توانائی تولید شیر به مقدار فراوان را در حالت مدیریت صحیح دارا می باشد . اما بر آورد میزان شیر تولیدی توسط شتران ماده به طور دقیق مقدور نمی باشد زیرا شیر دوشی به صورت کامل انجام نمی شود و مقداری از شیر را برای تغذیه بچه شترهای شیر خوار باقی می گذارند
   دوره شیر دوشی در شترهای ماده بین 10 تا 18 ماه است و متوسط تولید روزانه شیر مابین 8 تا 10 لیتر است . ( القرشی 1986 ) ذکر می کند که متوسط تولید روزانه شیر شتر در پاکستان ،‌ با مدیریت صحیح و شرایط مناسب غذائی و بهداشت مابین 15 تا 40 لیتر است و آن هم در هنگامی که شتر ماده دو الی سه بار در روز دوشیده شود .
   بسیاری از یررسی های انجام شده نشان می دهد که شترها دارای توانائی خوبی در تولید شیر ،‌ چه در شرایط مراتع خشک کویری و چه در هنگام استفاده از علوفه در مناطق پر آب می باشند . همانطور که در جدول شماره ( 3 ) متوسط شیر تولیدی و مدت زمان تولید آن در مراتع پر آب ما بین 3 تا 25 کیلوگرم و در شرایط آب و هوای خشک کویری ما بین 3 تا 15 کیلوگرم بوده است .

 

 

جدول شماره (1) : محتویات شیر شتر در مقایسه با شیر حیوانات اهلی دیگر و انسان  

 

نوع جاندار

آب (درصد)

مواد کلی (درصد)

چربی (درصد )

پروتئین (درصد)

لاکتوز(درصد )

خاکستر(درصد)

انسان

0/88

0/12

8/3

2/1

0/7

2/0

اسب

0/90

9/9

0/1

6/2

9/6

4/0

شتر

6/86

4/13

33/4

02/4

21/4

79/0

گاو

2/86

8/13

4/4

8/3

9/4

7/0

گوسفند

0/82

0/18

4/6

6/5

7/4

9/0

بز

1/87

9/12

¼

7/3

2/4

8/0


منبع – مداوات لجنه العمل العربیه (1981)


جدول شماره (2) : متوسط شیر در گاوهای بومی در کشورهای عربی

 

نژادهای محلی

متوسط تولید شیر / کیلوگرم

گاوهای شامی

گاوهای کنانه (سودان )

گاوهای جنوبی (عراق)

گاوهای بطانه (سودان )

گاوهای اطلسی (تونسی)

گاوهای اطلسی (لیبی)

گاوهای محلی (سعودی)

گاوهای محلی (موریتانی)

2340

1555

1200

1059

785

500

475

525

متوسط تولید شیر نژادهای محلی

1059 کیلوگرم

   متوسط تولید شیر دوره ای به طول 305 روز بوده است تا بتوان به راحتی آن را با متوسط تولید شیر گاوها مقایسه کرد که این میزان به مقدار 1525 تا 5695 کیلوگرم در طی شرایط خوب مرتع وبه مقدار 1068 تا 3050 کیلوگرم در طی شرایط مراتع فقیر بوده است .



جدول شماره (3) : قدرت تولید شیر درشتر ، در طی شرایط مرتعی متفاوت و میانگین آن بر اساس مطالعات و بررسیهای انجام شده در مورد شتر یک کوهانه که دوره شیرواری آنها از 7 ماه تا 18 ماه بوده است .
 

قدرت تولیدی

شرایط مرتعی

متوسط

کمترین و بیشترین مقدار

/ 1 نظر / 1128 بازدید
ناشناس

باتشکر از وبلاگ خوب و جامع شما فقط بعضی از جدول ها روی هم افتاده و قابل استفاده نیستند.