پرورش و نگهداری شتر
صفحات وبلاگ
نویسنده: Ehsan moghaddas - دوشنبه ٢ خرداد ،۱۳٩٠
خصوصیات شتران گوشتی ، شیری، سواری
ترجمه : دکتر احسان مقدس
تاریخ ترجمه: پاییز 1379

 

  همانطور که می دانیم اغلب دامهای اهلی که آدمی از تولیدات آنها بهره مند می گردد همچون گاوها و گوسفندها، در طی سالیان دراز در اثر تغییرات فیزیولوژیک و مورفولوژیک به گونه ای تغییر یافته اند که در یکی از زمینه های تولیدی مانند شیر و یا گوشت تخصص یافته اند و شتر تنها حیوانی است که وارد این عرصه نشده است زیرا که معلومات کافی و لازم جهت تقسیم بندی وی وجود نداشته است و در این  مطالعه و بررسی مختصر سعی می شود که به دسته بندی صفات و خصوصیات مختلف شتران بپردازیم.
  شتر از دیرباز و تا روزگار ما در تمامی زمینه ها ، چه سواری و بارکشی و چه تولیدی به کار گرفته شده است. بدون آنکه هیچگونه بررسی بر روی صفات و خصوصیات این حیوان از لحاظ تولید و یا بارکشی شده باشد و چه بسا بسیاری از گونه های خوب تولید شیر و یا گوشت به علت استفاده از آنها در بارکشی و سواری و یا به سبب تغذیه و مدیریت نامناسب از بین رفته باشند و از دیگر مشکلات در این زمینه یکی این است که شتر معمولاً د رمناطق بیابانی و محروم وجود دارد و اغلب شترداران و دست اندرکاران پرورش شتر را افراد بی سواد و آموزش ندیده تشکیل می دهند که این گونه افراد هیچگونه توجهی به دسته بندی شتران و بررسی خصوصیات نژادهای گوشتی و شیری و غیره ندارند و علاوه بر آن مراکز علمی نیز کمتر به این موضوع پرداخته اند و اینها همه باعث شده است که بحث و بررسی در این زمینه به تأخیر افتاده و راههای بهبود تولید و اصلاح نژاد شتر دیرتر از سایر حیوانات مورد بررسی قرار گیرد. و در طی سالهای 1984 تا 1990 در مرکز مطالعات و بررسیهای شتر در طرابلس، لیبی، اقدام به بررسی در این زمینه شد و با اندازه گیریهای مختلف اندام شتران و مطالعه صفات و خصوصیات ظاهری ، تولیدی شتران در طی وضعیت های مختلف تغذیه و مدیریت و مقایسه آن با مطالعات و بررسیهای مشابه در کشورهای سومالی، سعودی، تونس، سودان و مراکش ، اقدام به تعیین خصوصیات نژادی شتران گردید :

الف ـ خصوصیات شتران (( بارکش، شخم زن و کاری ))
این خصوصیات عبارتند از :
1ـ سر بزرگ و گردن دراز
2ـ جثه بزرگ ، قوی و سنگین وزن و شانه ها پهن و کشیده
3ـ دست ها و پاها قوی و کشیده و کوهان مرتفع
4ـ کف پاها بزرگ و پهن
5ـ شکم توپر و ضخیم
6ـ پاها قوی و محکم
7ـ رفتار آرام
8 ـ دارای قدرت بارکشی 250 ـ 300 کیلوگرم بار برای مسافتهای طولانی
9ـ این شتران جهت حمل و نقل بار، شخم زنی، آسیاب کردن حبوبات و کشیدن آب از چاه ها مورد استفاده قرار می گیرند .

ب ـ خصوصیات شتران سواری
1ـ بدنشان مثلثی شکل و کم حجم است که معمولاً در ناحیه لگن لاغر است و محیط بدن در ناحیه کوهان 110 ـ 130 سانتیمتر است.
2ـ فاصله میان کوهان تا شانه بیشتر از فاصله کوهان تا لگن است.
3ـ پاها باریک و کشیده است که ارتفاع آنها مابین 170 ـ 190 سانتیمتر است.
4ـ کف پاهای جلوئی متوسط و یا پهن است اما کف پاهای عقبی کوچک است.
5ـ سر کوچک و گردن بلند و دراز و باریک است.
6ـ چشم ها بزرگ و ابروها بلند است.
7ـ گوش ها نوک تیز و ایستاده اند.
8 ـ پستان ها بسیار کوچک و تولید شیر شتر ماده فقط برای دیلاق ها کافی است.
9ـ عضلات پاهای عقبی و شانه بسیار قوی هستند.
10ـ دم کوتاه
11ـ کوهان نوک تیز بوده و پهن می باشد.
12ـ پینه جناغ سینه واضح و بزرگ و آشکار است.
13ـ سرعت شتران خوبست و می توانند مسافت 90 ـ 120 کیلومتر در روز را بپیمایند.

 

ج ـ خصوصیات شتران شیری
خصوصیات این گونه شتران عبارتند از :
1ـ شکم بزرگ و برآمده است.
2ـ بدن بزرگ که عرض آن مابین 150 ـ 170 سانتیمتر است.
3ـ گردن دراز و سر نیز کشیده است.
4ـ دنده ها بطور منظم در کنار هم قرار گرفته و فاصله بین آنها واضح است.
5ـ پاها دارای بلندی و ارتفاع متوسط بوده و کف پاها بزرگ است.
6ـ کوهان دائره ای شکل بوده و اندکی به سوی چپ متمایل است.
7ـ معمولاً لب پایینی تا حدودی به طرف پائین آویزان است.
8 ـ پستان بزرگ بوده و دارای خصوصیات زیر است :
الف ـ عمق پستان مابین 5/13 ـ 16 سم
ب ـ عرض پستان مابین 17 ـ 20 سم
ج ـ طول تیت های جلوئی در حالت خشکی 2ـ3 سم و طول تیت های عقبی در حالت خشکی 3 ـ 5/3 سانتیمتر است.
د ـ طول تیت ها در حالت شیردهی 5ـ6 سانتیمتر
هـ ـ فاصله میان تیت های جلوئی 15ـ 18 سانتیمتر و محیط تیت عقبی در حالت شیردهی 8ـ9 سانتیمتر
9ـ میزان شیردهی روزانه مابین 6ـ12 لیتر است.

د ـ خصوصیات شتران گوشتی

1ـ بدن آنها دایره ای و گرد است و عرض آن مابین 120 ـ 140 سانتیمتر است.
2ـ دنده ها منظم است و تا حدودی به هم فشرده یعنی این که مسافت و فاصله بین آنها کوچک و غیر واضح است.
3ـ محیط بدن در ناحیه کوهان مابین 250 ـ 270 سانتیمتر است.
4ـ گردن کوتاه و کلفت است و سر تقریباً مربعی شکل است.
5ـ طول پاها متوسط بوده و حجم کف پاها هم متوسط است.
6ـ کوهان بلند و نوک تیز است.
7ـ پاهای عقبی و ران ها پرگوشت است.
8 ـ میزان شیردهی آنها مابین 5/1 ـ 3 لیتر در روز است.
9ـ پستان ها کوچک است و به بدن چسبیده است.
10ـ میزان بازده لاشه مابین 50ـ56% است.

 

 
منبع مورد استفاده :

1ـ نتایج البحوث والدراسات المنفذه بالمرکز (العد) لیبیا ـ اعداد دکتر عاشور شریحه .
نویسندگان وبلاگ:
کدهای اضافی کاربر :